Odłamy reggae

Ska

Początek ska przypada na przełom lat 40/50.. Muzyka ta, jak i wszystkie jej odłamy począwszy od rocksteady poprzez blue beat, reggae wyrosła w gettach Kingston, Montego Bay i innych jamajskich miastach. Królowały wówczas blues, boogie woogie, soul nadawane niemal bez przerwy przez stacje z Florydy, które bez większych przeszkód odbierane były na Jamajce. W tym samym czasie pojawiają się tzw. sound systemy (objazdowe dyskoteki), które były właściwie jedynym sposobem propagowania muzyki. Po pewnym czasie nastąpił spadek popularności muzyki amerykańskiej. Miejscowi prezenterzy zaczęli rozglądać się za miejscowymi (rodzimymi) wykonawcami o których nie było trudno. Wystarczyło rozejrzeć się wśród prezenterów wywodzących się z rude boys zamieszkujących jamajskie miasta, by mieć wykonawców z prawdziwego zdarzenia. Dj'e, grający w Kingston do tej pory głównie calypso, zaczęli łączyć je z amerykańskim jazzem, swingiem i r&b.

Pierwszymi wykonawcami, którzy łączyli murzyńskie rytmy z rhythm and bluesem byli: Don Dremonnd - już w latach 40 tych grał jazz w orkiestrach objeżdżając z nimi całe Karaiby, jego kumpel Roland Alphonso, ich uczniowie: Rico Rodriguez, Jackie Mitto, Deric Morgan, Laurel Aitken, Desmond Dekker, Prince Busters, Mayals i wielu innych. To oni właśnie wykreowali nową odmianę jamajskiej muzyki nazwaną ska. Powstała muzyka charakteryzowała się specyficznym rytmem, który zwolniony stał się podstawą muzyki rocksteady, a później reggae.

Muzyka ska posiadała charakterystyczne brzmienie na które miały wpływ tradycyjne murzyńskie bębny, do tego dochodziły zadęcia orkiestry dętej. Około 1960 roku powstaje jedna z najsłynniejszych grup ska: The Skatalites. Skupia ona samych najlepszych muzyków Jamajki. Oni pierwsi uzyskują międzynarodową sławę. Zasłynęli m.in. za sprawą słynnego utworu Guns Of Navarone granego do dziś przez większość zespołów ska. Powstanie tej muzyki doprowadza do powstania tańca zwanego skank. Muzyka ta staje się również inspiracją dla innych podobnych nurtów muzycznych takich jak: reggae, blue beat czy skinhead reggae. Legendarni wykonawcy reggae tacy jak: Bob Marley, Bunny Wailer, Jimmy Cliff zanim zasłynęli jako gwiazdy tego gatunku muzyki grali w zespołach ska. W roku 1960 zaczęła narastać fala emigracji zarobkowej, wtedy to ska trafiła po raz pierwszy do Europy, głównie do Wielkiej Brytanii. Jak mówią zwolennicy tego gatunku, Laurel Aitken przywiózł tą muzykę na Wyspy Brytyjskie. Wylansował wiele hitów w tamtym czasie, wiele razy był na pierwszych miejscach list przebojów ska i skinhead reggae.

Sound system

Sound system (soundsystem) to grupa DJ-ów i techników współpracujących razem w celu tworzenia muzyki, zwykle jednego gatunku. Soundsystemy spopularyzowane zostały najpierw na Jamajce w środowisku reggae, a następnie wraz z emigrującymi Jamajczykami stały się od lat 70. znane w Wielkiej Brytanii. Popularne dziś znaczenie tego terminu jest wynikiem wpływów jamajskiej kultury soundsystemowej, która z kolei wzięła swoją nazwę od przenośnych systemów nagłaśniających.

Znane polskie sound systemy to m.in. Zjednoczenie Sound System, Masala Sound System, Joint Venture Sound System, Rub Pulse, Love Sen-C Music, Dreadsquad. W Polsce działa obecnie kilkaset sound systemów, grających przede wszystkim reggae, dub, ragga i dancehall.

Dub

Dub - technika przetwarzania nagrań muzycznych (głównie z gatunku reggae), eksponująca zwłaszcza sekcję rytmiczną (bębny, bas), powstała na Jamajce w latach siedemdziesiątych XX w.. Obejmuje zarówno przetwarzanie muzyki na żywo (przez realizatorów dźwięku, tzw. dubmasterów), jak i nagrania studyjne. Technika dub skupia się na wybranym elemencie nagrania, który w wersji oryginalnej pozostaje na dalszym planie. Z reguły w nagraniu dub pomija się oryginalny wokal, czasem jest ono wykorzystywane jako podkład do toastingu.

Współcześnie dub stał się też osobnym gatunkiem muzycznym, obejmującym głównie instrumentalne nagrania, oparte przede wszystkim na transowym brzmieniu basu i perkusji, wzmocnionym przez specjalne efekty (delay).

Dancehall

Dancehall (zwany również jako ragga, raggamuffin) - gatunek muzyczny wywodzący się z Jamajki, powstały pod koniec lat 70. z muzyki reggae. Dancehall jest od niej jednak o wiele szybszy i żywszy, a DJ-e (odpowiednicy MC w hiphopie) "nawijają" do cyfrowych podkładów zwanych riddimami, granych przez selektorów. Gorący taniec w rytm tej muzyki to grinding.

Największe światowe gwiazdy tej muzyki to: Yellowman, Nicodemus, Peter Metro, Cutty Ranks, SupaaCat, MadCobra, Sister Carol, Sister Nancy, Lady Saw, Shabba Ranks, Sizzla Kalonji, Vybz Kartel, Shaggy, Anthony B, Sean Paul, Bounty Killer, Buju Banton, Beenie Man czy Elephant Man.

W ostatnich latach dancehall zyskał popularność także w Polsce, do najlepszych "nawijaczy" śpiewających do riddimów granych z siedmiocalowych płyt winylowych należą: Pablopavo, Reggaenerator (obaj Zjednoczenie Sound System, Vavamuffin), Bob One, DaBass (obaj Rub Pulse Sound System), DeeR (Tisztelet Sound System), Mr. Frenchman i Marika (Bass Medium Trinity), Jamal, Cinq G, Natural Dread Killaz czy Dreadsquad. Usłyszeć ich można m.in. na kompilacji "Polski Ogień" z 2005 roku.

Wraz z rozwojem dancehallu i rosnącym zainteresowaniem reggae, w Polsce zaczęły powstawać także dystrybucje płyt winylowych, zaopatrujące selektorów w nowe riddimy. Jedną z nich jest Siódemki.com.

Ragga

Ragga - styl muzyczny powstały z połączenia indyjskiego stylu raga (jest to tylko jeden z wielu domysłów genezy nazwy, są też inne, m.in. podejrzewa się, że nazwa pochodzi od "raggamuffin" - obdartus). Jest to też inna nazwa tego stylu i elementów jamajskich gatunków reggae i roots, bliski dancehallowi. Zapoczątkowany został przez Jamajczyków pochodzących z niskiej warstwy społecznej. Przedstawicielami tego gatunku są: Capleton, Buju Banton, Elephant Man, Vybz Kartel, Sean Paul, Bounty Killer (uważani za prekursorów raggamuffin i dancehall). Reprezentantami tych stylów w Polsce są m.in. Vavamuffin, Le Illjah, Dreadsquad, Kadubra, Jamal, Bass Medium Trinity, Bas Tajpan, Natural Dread Killaz, Banda Tre. Utwory ragga posiadają mocny przekaz, często atakują politykę, rząd, brak tolerancji oraz wydarzenia godne potępienia. To tak zwane "conscious ragga". Jest też druga strona medalu - duża część wykonawców śpiewa o "dupach", imprezach i strzelaninach. Na scenie ragga pojawiło się nawet coś na kształt boysbandu - T.O.K. Skład ten nagrał dosyć radykalną piosenkę o paleniu gejów Chi Chi Man. W ragga wokal jest agresywny, szybki i wyrazisty, rytm jest utrzymany także w szybszym tempie.

Roots reggae

Roots - (wym. ruuts), to nazwa nadana gatunkowi rastafariańskiego reggae. termin ten dosłownie oznacza muzyka korzeni. Powstał w latach 60. i 70. XX wieku na Jamajce i później rozwijany na całym świecie. Roots reggae jest muzyką duchową, liryka wysławia zwykle Jah Ras Tafari Makonnen — Haile Selassie (1892–1975), cesarza Etiopii (1930–1974) uznawanego przez rasta za ostatecznego mesjasza ludzkości opisanego w Apokalipsie. Częstymi tematami jest też temat biedy i opór wobec użycia przemocy ze strony rządu.

Głównymi twórcami roots byli m.in.:

Bob Marley
Bunny Wailer
Peter Tosh
Jimmy Cliff
Lee Scratch Perry
a w Polsce m.in. Izrael, R.A.P, Aggafari, Paraliż Band.